محمد حسن سمسار
136
جغرافياى تاريخى سيراف ( فارسى )
نشانميدهد كه بروزگار آبادانى سيراف گورستان و شبكههاى آبيارى موجود در آن داراى نظم ويژهاى بوده است ، و گورها پس از دفن مردگان با پوششى از ساروج نفوذ ناپذير ميگرديد . ملاط ساروج در بناهاى سيراف زياد به كار رفته ، و حتى گاهى كف اطاقها را بضخامت 20 تا 60 سانتىمتر ساروج ميريختند . به كار رفتن ساروج بسيار در كار ساختمان با توجه بگرانى تهيه آن ، به كار رفتن آن در بناى مسكونى ، و شبكه آبرسانى و تسطيح گورها همگى نشانه ثروت مردم سيراف است كه به دوره معينى محدود مىشود ، و از نظر زمانى روشن است . اين خود گواه ديگرى بر همزمان بودن گورستان با دوره آبادانى سيراف يعنى نخستين سدههاى هجرى است . اما پاسخ به اين پرسش كه چرا گورهاى سيراف در سنگ كنده شدهاند ؟ چندان مشكل نيست . ساختن گور سنگى يك سنت بسيار كهن ايرانى است . باستانشناسى ايران به خوبى نشان داده كه بسيارى از گورهاى پيش از تاريخى به صورت سنگچين بوده ، و پس از آن آرامگاههاى شاهنشاهان هخامنشى و حتى پيش از تشكيل شاهنشاهى هخامنشى را مىبينيم كه به صورت يك بناى مستقل سنگى ، و يا در دل كوه از سنگ يك پارچه ساخته شدهاند . گاهى نيز مردگانرا در تابوت فلزى به خاك مىسپردند . در دوره شاهنشاهى اشكانيان مىبينيم مردگانرا در تابوتها يا خمرههاى سفالين مدفون ساختهاند . و سپس در دوره ساسانى استودانهاى سنگى آرامگاه مردگانرا تشكيل ميدهند . همه اينها نشاندهنده يك سنت كهن آريائى ، يعنى احترام به خاك و نيالودن آن است . ملتى كه هزاران سال به خاك احترام نهاده بود ، يكباره نميتوانست تمام سنتهاى گذشته خود را بدست فراموشى سپرد . و چون بآئين جديد نيز پاىبند